Αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής Θέρμης

Δημοσίευση στον διαδικτυακό τόπο Voria.gr της 25 Νοεμβρίου 2019

Διαχρονικές έρευνες σε Θέρμη, Βασιλικά, Σουρωτή, Αγία Παρασκευή, Περιστερά και Μίκρα έφεραν σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα στο φως.

Τον πολιτισμό και την ιστορία του δήμου Θέρμης, έτσι όπως τεκμηριώνονται από τα ευρήματα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη παρουσίασαν χθες οι επιστήμονες που ερευνούν εδώ και χρόνια την περιοχή σε ημερίδα με τίτλο «Θέρμη η εν τω Θερμαίω κόλπω οικημένη».

Δεκατέσσερις αρχαιολόγοι μίλησαν για τις διαχρονικές έρευνές τους στη Θέρμη, τα Βασιλικά, την Αγία Παρασκευή, τη Σουρωτή, την Περιστερά αλλά και στην περιοχή της δημοτικής ενότητας Μίκρας στην εκδήλωση που συνδιοργανώθηκε από τον δήμο Θέρμης και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης.

«Τα ευρήματα που έρχονται στο φως, ανεξάρτητα από την αξία τους, ανεξάρτητα από το πόσο εντυπωσιακά ή πόσο ταπεινά είναι, αποτελούν τους συνδέσμους μας με το παρελθόν. Γι’ αυτό οι υπηρεσίες που προσφέρουν στην κοινωνία τα στελέχη των αρχαιολογικών υπηρεσιών είναι ανεκτίμητες. Μέσω αυτής της χειροπιαστής σύνδεσης με την ιστορία μας μπορούμε να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας, να αναπτύξουμε την αυτογνωσία μας αλλά και να ενισχύσουμε την εθνική ιστορική μας συνείδηση» δήλωσε ο δήμαρχος Θέρμης, Θεόδωρος Παπαδόπουλος χαιρετίζοντας την έναρξη της εκδήλωσης.

Ο κ. Παπαδόπουλος ευχαρίστησε τα στελέχη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης για την καλή συνεργασία τους όλα αυτά τα χρόνια, ενώ ευχήθηκε η χτεσινή ημερίδα να αποτελέσει την αρχή μίας ευρύτερης συνεργασίας ανάμεσα στο Δήμο Θέρμης και την Εφορεία, πέρα από την υποστήριξη των αρχαιολογικών εργασιών θα εκτείνεται και στη διοργάνωση ανάλογων εκδηλώσεων αυτογνωσίας και πολιτισμού.

Η ημερίδα ξεκίνησε με την παρουσίαση της κοιλάδας του Ανθεμούντα και της περιοχής της Θέρμης κατά την προϊστορική εποχή. Στη Θέρμη και στα Βασιλικά πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες έρευνες, φέρνοντας στο φως σημαντικά ευρήματα της νεολιθικής εποχής, καθώς και της εποχής του Χαλκού

Η ιστορική και προχριστιανική περίοδος παρουσιάστηκε σε ανασκαφές της εποχής του σιδήρου, της αρχαϊκής περιόδου και της κλασικής – ελληνιστικής που εντοπίζονται σε περιοχές της Θέρμης, της Αγίας Παρασκευής και της Σουρωτής.

Η παρουσίαση αυτής της περιόδου έκλεισε με την έκθεση σημαντικών αρχαιολογικών θέσεων από την περιοχή της Μίκρας, όπου εντοπίζονται οικισμοί, που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στην συνοίκηση της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης.

Η βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδος καλύφθηκαν από μία άλλη σειρά ανακοινώσεων, όπου παρουσιάστηκαν τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα στην περιοχή της Θέρμης και των Βασιλικών, αλλά και παρουσιάσεις σχετικές με την εκκλησιαστική και κοσμική αρχιτεκτονική της νεότερης περιόδου σε όλον Δήμο μέσω αντιπροσωπευτικών παραδειγμάτων. Τέλος, παρουσιάστηκε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα που αφορά στην εικονική παρουσίαση των μη ορατών αρχαιοτήτων της περιοχής της Θέρμης και αποτελεί προϊόν συνεργασίας ανάμεσα στην ΕΦΑΠΕΘ και το ΑΠΘ.

Πηγή: Voria.gr

Έναν από τους μεγαλύτερους νεολιθικούς οικισμούς έκτασης 180 στρεμμάτων με βάθος επιχώσεων έως και τα 5,5 μέτρα, με μοναδικά ευρήματα και συνεχείς φάσεις κατοίκησης από τα μέσα της 6ης χιλιετίας π.Χ. (5500 π.Χ.) έως και την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3000 π.Χ.), έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην περιοχή Κυπαρίσσι Βασιλικών που βρίσκεται επί της Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης - Πολυγύρου, στη στροφή για Περιστερά. 

Η κοιλάδα του νεολιθικού ανθρώπου

Πηγή: ΕΘΝΟΣ - ethnos.gr  27/2/2015 από Μαρία Ριτζαλεου

Στο Κυπαρίσσι Βασιλικών, έξω από τη Θεσσαλονίκη και στον δρόμο προς Πολύγυρο Χαλκιδικής, αποκαλύφθηκε ένας από τους μεγαλύτερους προϊστορικούς οικισμούς της χώρας.

Ο νεολιθικός οικισμός στο Κυπαρίσσι εκτείνεται σε 180 στρέμματα, με βάθος επιχώσεων έως και τα 5,5 μέτρα, με μοναδικά ευρήματα και συνεχείς φάσεις κατοίκησης από τα μέσα της 6ης χιλιετίας π.Χ. (5500 π.Χ.) έως και την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3000 π.Χ.). Τα νέα δεδομένα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη από τον οικισμό αυτόν αποτελούν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα της 28ης Επιστημονικής Συνάντησης για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, που διοργανώνεται 5-7 Μαρτίου στη Θεσσαλονίκη.

Ενδεικτικό της σημασίας της αρχαιολογικής έρευνας στο Κυπαρίσσι είναι το γεγονός ότι η ανασκαφή αυτή «κοσμεί» την αφίσα της Επιστημονικής Συνάντησης, μαζί της και ένα μεγάλο, κλειστό αγγείο που βρέθηκε σε λάκκο απορριμμάτων και χρονολογείται στο 5000 π.Χ.

  «Είναι ένας οικισμός που φέρνει πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία και παρόμοιος δεν υπάρχει στον ελλαδικό χώρο», λέει στο «Έθνος» η αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης, Μαρία Παππά, η οποία θα κάνει τη σχετική ανακοίνωση και εξηγεί: 
«Μας εντυπωσιάζει η δομή του με τις μεγάλες διαστάσεις, επίσης, το ότι έχει διαδοχικές φάσεις κατοίκησης, οι πλίνθινοι τοίχοι στα κτίσματα, ενώ δεν είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη η διαδοχή κλειστών και ανοιχτών χώρων, στους τελευταίους μάλιστα βρέθηκαν εστίες και φούρνοι».

Η ανασκαφή είναι σωστική και πραγματοποιείται με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, καθώς είναι ενταγμένη στο έργο διαπλάτυνσης του δρόμου Θεσσαλονίκης - Πολυγύρου. Οι αρχαιολόγοι έχουν αποκαλύψει πλήθος ευρημάτων, όπως λίθινα και οστέινα εργαλεία, αγγεία, αντικείμενα μικροτεχνίας, ειδώλια, λίθινα κοσμήματα.

Όπως αναφέρει η κ. Παππά, η κοιλάδα του Ανθεμούντα, στα νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης, κατοικείται κατά την προϊστορική περίοδο με μικρής έκτασης οικισμούς και αυτός του Κυπαρισσίου ξεχωρίζει για το μέγεθός του. Με το πέρασμα των χρόνων και τη συνεχή κατοίκησή τους οι οικισμοί αυτοί σχημάτιζαν τούμπες, δηλαδή, μικρούς γηλόφους που δεσπόζουν στο σύγχρονο τοπίο.

«Η κοιλάδα του Ανθεμούντα είχε τις ιδανικές συνθήκες για τον προϊστορικό άνθρωπο. Είχε άφθονες πηγές και νερό, μεγάλες εκτάσεις για καλλιέργειες και ακόμη μεγαλύτερες για βοσκοτόπια, ενώ πρόσφερε και την πρώτη ύλη για την κατασκευή λίθινων εργαλείων», σημειώνει η αρχαιολόγος.

Οι ανασκαφικές έρευνες στην κοιλάδα του Ανθεμούντα έχουν ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες και το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων εστιάζεται στον νεολιθικό οικισμό της Θέρμης και στην ευρύτερη περιοχή των Βασιλικών.

Τα αρχαιότερα κατάλοιπα του νεολιθικού οικισμού της Θέρμης χρονολογούνται στη Μέση Νεολιθική περίοδο (μέσα 6ης χιλιετίας), η κύρια φάση υπολογίζεται κατά το πρώτο τμήμα της Νεότερης Νεολιθικής περιόδου, ενώ υπάρχουν σποραδικά κατάλοιπα χρήσης του χώρου κατά το πρώτο μισό της 5ης χιλιετίας και ακολουθεί κάποιο κενό έως τη μεταφορά της κατοίκησης στην παρακείμενη τούμπα της Εποχής του Χαλκού κατά την 3η χιλιετία.

Στην φωτογραφία αριστερά βλέπουμε ένα περιδέραιο από 240 χάντρες κατασκευασμένες από λίθο, όστρεο και οστό που βρέθηκε στον Νεολιθικό οικισμό Βασιλικών (βλπ. Φωτογραφικό αρχείο Υπουργείου Πολιτισμού)

Αρχαιολογική Συνάντηση
Οι ανασκαφές στην κοιλάδα του Ανθεμούντα θα απασχολήσουν την 28η Επιστημονική Αρχαιολογική Συνάντηση της Θεσσαλονίκης με τρεις χωριστές ανακοινώσεις που θα αποκαλύψουν τα νέα στοιχεία της έρευνας.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, στην περιοχή αναδύεται η εικόνα της νεολιθικής κοινωνίας, που χαρακτηρίζεται όχι μόνο από ποικιλομορφία, αλλά και σύνθετες κοινωνικές δομές και καταδεικνύει μια συνοχή που δεν ήταν ίσως αναμενόμενη σε αυτόν τον βαθμό.

Άλλες δημοσιεύσεις για το θέμα αυτό: 
Εφημερίδα Αγγελιοφόρος